Czerwony burak biały w środku – zdrowotne tajemnice

Ostatnio zaktualizowano: 2026-08-25

Czerwony burak biały w środku jest jadalny, jeśli jest jędrny, bez pleśni, gnicia i kwaśnego zapachu. Jasny miąższ najczęściej oznacza słabsze wybarwienie korzenia, cechę odmiany albo nierównomierne warunki wzrostu, a nie zepsucie warzywa. Taki burak można ugotować, upiec, zetrzeć na surówkę lub dodać do zupy; zwykle ma łagodniejszy smak i mniej intensywnie barwi potrawy.

Dlaczego buraki są białe w środku?

Czerwony burak zawdzięcza barwę betalainom, przede wszystkim betaninie. Pigment nie zawsze rozkłada się w korzeniu równomiernie. Zewnętrzna część może być intensywnie bordowa, a środek wyraźnie jaśniejszy, różowy, kremowy lub prawie biały. Nie jest to automatycznie wada ani osobna, tajemnicza odmiana buraka.

Najczęstsze przyczyny jasnego środka to cechy materiału siewnego, zbyt szybki wzrost po okresie suszy, nierówne podlewanie, wysoka temperatura, zbyt późny zbiór oraz słabsze warunki glebowe. Również młode korzenie mogą być mniej wybarwione. W przypadku buraków kupowanych na wagę zdarza się, że jedna partia pochodzi z różnych odmian, dlatego kolor miąższu nie zawsze jest identyczny.

Buraki białe w środku bywają też efektem naturalnego zróżnicowania. W handlu spotyka się odmiany czerwone, które po przekrojeniu mają jaśniejsze pierścienie, oraz odmiany o miąższu żółtym, białym lub biało-czerwonym. Najbardziej rozpoznawalna jest Chioggia, tworząca dekoracyjne kręgi w odcieniach bieli i różu. Po ugotowaniu jej wzór zwykle staje się mniej wyraźny.

Czy biały środek oznacza, że burak jest zepsuty?

Nie. O przydatności buraka do jedzenia decydują przede wszystkim jego zapach, konsystencja i wygląd powierzchni, a nie sam kolor środka. Zdrowy korzeń jest twardy, ciężki jak na swój rozmiar i ma gładką skórkę bez mokrych, zapadniętych plam. Jasny środek nie wymaga odcinania, o ile miąższ jest zwarty i pachnie świeżo, ziemiście.

Buraka należy wyrzucić, gdy po przekrojeniu jest śliski, wodnisty, ciemnieje w nieregularnych plamach, ma pleśń, wydziela zapach fermentacji albo jest miękki na dużej powierzchni. Pojedyncze drobne uszkodzenie można wyciąć z zapasem tylko wtedy, gdy reszta korzenia jest twarda i nie ma oznak zgnilizny. W przypadku rozległego gnicia nie warto ratować warzywa.

Czy czerwony burak biały w środku jest jadalny?

Tak, czerwony burak biały w środku jest jadalny. Umyj go, odetnij liście i ogonek, a następnie wykorzystaj tak samo jak zwykłego buraka ćwikłowego. Jeśli planujesz gotowanie, nie obieraj korzenia przed obróbką: skórka ogranicza wypłukiwanie smaku i barwników. Po ugotowaniu buraka można łatwo obrać w rękawiczkach lub pod bieżącą wodą.

Jasny miąższ może być mniej słodki i zawierać mniej widocznego czerwonego pigmentu, ale nadal dostarcza błonnika, folianów, potasu i innych składników typowych dla buraków. Nie należy oceniać wartości warzywa wyłącznie po intensywności koloru. Różnice między pojedynczymi korzeniami są normalne, a na skład wpływają odmiana, termin zbioru, przechowywanie i sposób przygotowania.

Jakie buraki mają jasny miąższ?

W polskich warzywniakach najczęściej kupuje się buraka ćwikłowego o czerwonym miąższu. Warto jednak znać kilka typów, ponieważ określenie „biały burak” może dotyczyć różnych roślin. Biały burak ćwikłowy jest warzywem przeznaczonym do kuchni. Burak cukrowy ma biały korzeń, lecz jest uprawiany głównie przemysłowo do produkcji cukru i nie jest typowym burakiem na barszcz. Istnieją też odmiany pastewne, których nie kupuje się jako warzywa stołowego.

Do amatorskiej uprawy warto wybierać nasiona opisane jako burak ćwikłowy. Na opakowaniu producent zwykle podaje kolor miąższu, kształt korzenia i przybliżony termin zbioru. Odmiany cylindryczne łatwo kroić na równe plastry, kuliste dobrze sprawdzają się do przechowywania, a pasiasta Chioggia jest ciekawą propozycją do warzywnika i na talerz.

Jak uprawiać czerwone buraki?

Czerwone buraki najlepiej rosną w miejscu słonecznym, w glebie próchnicznej, przepuszczalnej i stale lekko wilgotnej. Nie potrzebują wyjątkowo żyznego stanowiska, ale źle reagują na świeży obornik oraz nadmiar azotu. Po takim nawożeniu korzenie mogą być mniej smaczne, gorzej się przechowywać i tworzyć zbyt dużo liści kosztem zgrubienia.

Kiedy siać buraki?

W Polsce buraki ćwikłowe sieje się zwykle od połowy kwietnia do końca czerwca, gdy ziemia jest już ogrzana. Wczesny siew daje plon letni, a siew w drugiej połowie maja lub w czerwcu jest dobry na jesienny zbiór i przechowywanie. Nasiona umieszcza się na głębokości około 2–3 cm, w rzędach oddalonych o 25–35 cm. Po wschodach rośliny trzeba przerwać, pozostawiając zwykle 7–10 cm między korzeniami.

Jedno „nasiono” buraka często jest kłębkiem, z którego wyrasta kilka siewek. Przerwanie nie jest więc stratą, lecz koniecznym zabiegiem. Zbyt gęsto rosnące buraki tworzą drobne, wydłużone lub zdeformowane korzenie. Młode liście z przerywki można dodać do sałatki, omletu albo chłodnika.

Jak podlewać buraki, aby dobrze się wybarwiły?

Buraki potrzebują regularnego podlewania, zwłaszcza podczas suszy i w okresie budowania korzenia. Lepiej podlewać rzadziej, ale głębiej, niż codziennie zwilżać samą powierzchnię ziemi. Nagłe przejście od przesuszenia do obfitego nawodnienia sprzyja pękaniu korzeni i nierównemu wzrostowi. Ściółka z przeschniętej trawy, słomy lub kompostu pomaga utrzymać wilgoć oraz ogranicza chwasty.

Warto zachować ostrożność z nawozami azotowymi. Burak potrzebuje składników pokarmowych, ale w dobrze przygotowanej glebie zwykle wystarczy kompost zastosowany przed siewem. Przy niedoborze boru korzenie mogą mieć ciemne, suche plamy w środku, dlatego na glebach bardzo lekkich i ubogich warto stosować nawozy zgodnie z etykietą oraz nie przekraczać zalecanych dawek.

Kiedy zbierać czerwone buraki?

Buraki na bieżące jedzenie można zbierać, gdy osiągną średnicę około 4–6 cm. Korzenie przeznaczone do zimowego przechowania wykopuje się przed silniejszymi przymrozkami, najczęściej od września do października. Liście należy odkręcić lub odciąć, zostawiając krótki ogonek. Nie wykręcaj i nie uszkadzaj korzenia, ponieważ rana skraca trwałość przechowywania.

Zdrowe, nieumyte buraki przechowuje się w chłodnym miejscu, najlepiej w skrzynce z lekko wilgotnym piaskiem. Temperatura bliska 0–4°C i wysoka wilgotność pomagają zachować jędrność. W mieszkaniu warto kupować mniejsze ilości i trzymać je w szufladzie na warzywa w lodówce, w perforowanej torbie lub luźnym opakowaniu.

Jakie właściwości ma burak czerwony?

Burak czerwony jest warzywem niskokalorycznym i zawiera błonnik, foliany, potas, mangan oraz witaminę C. Dostarcza też naturalnych azotanów, które organizm może przekształcać w tlenek azotu. Związek ten uczestniczy w regulacji pracy naczyń krwionośnych. Badania wskazują, że sok z buraka może u części osób krótkotrwale wspierać obniżenie ciśnienia, ale nie zastępuje leczenia nadciśnienia ani konsultacji lekarskiej.

Czerwony kolor buraka pochodzi od betalain. Są to związki o aktywności przeciwutleniającej, jednak nie należy przedstawiać buraka jako leku na choroby. Największą korzyść daje regularne jedzenie różnych warzyw, odpowiednia ilość błonnika, ruch i dieta dopasowana do stanu zdrowia. Burak może być wartościowym elementem takiego sposobu żywienia, zarówno w formie pieczonej, gotowanej, jak i surowej.

Czy po burakach mocz lub stolec mogą być czerwone?

Tak. Po zjedzeniu buraków u części osób mocz lub stolec może przybrać różowy albo czerwony odcień. To zjawisko nazywa się beeturią i zwykle jest niegroźne, jeśli występuje krótko po posiłku z burakami. Jeżeli czerwone zabarwienie pojawia się bez związku z jedzeniem, utrzymuje się lub towarzyszy mu ból, osłabienie albo inne niepokojące objawy, należy skontaktować się z lekarzem.

Kto powinien zachować umiar?

Osoby z rozpoznaną skłonnością do kamicy szczawianowej powinny ustalić ilość buraków w diecie z lekarzem lub dietetykiem, ponieważ warzywo zawiera szczawiany. Przy chorobach nerek, diecie z ograniczeniem potasu oraz przy leczeniu nadciśnienia również potrzebne jest indywidualne podejście. Dotyczy to szczególnie dużych porcji koncentratu lub soku, który łatwo wypić szybciej niż zjeść równoważną ilość całych warzyw.

Jak przygotować buraka białego w środku?

Najprostszy sposób to pieczenie. Umyte buraki zawiń pojedynczo w papier do pieczenia i folię albo ułóż w naczyniu z pokrywką. Piecz w 190°C przez około 45–70 minut, zależnie od wielkości. Gotowość sprawdzisz cienkim nożem: powinien wejść z niewielkim oporem. Po przestudzeniu skórka łatwo schodzi, a miąższ pozostaje słodki i zwarty.

Burak biały w środku dobrze sprawdzi się w daniach, w których nie chcesz intensywnie zabarwić pozostałych składników. Można dodać go do sałatki z kozim serem, jabłkiem i orzechami, ułożyć cienkie plastry na kanapce albo połączyć z pieczoną marchewką. W barszczu jasny korzeń da smak, lecz nie zapewni charakterystycznej, ciemnoczerwonej barwy; do tej potrawy lepiej użyć buraków mocno czerwonych.

Sałatka z pieczonym burakiem i fetą

• 3 średnie buraki, upieczone i pokrojone w cząstki;
• 100 g sera feta;
• garść rukoli lub roszponki;
• 1 małe jabłko;
• 2 łyżki orzechów włoskich;
• 1 łyżka oliwy, 1 łyżeczka soku z cytryny i pieprz.

1. Połącz oliwę z sokiem z cytryny i pieprzem.
2. Na półmisku rozłóż liście, buraki i cienkie plasterki jabłka.
3. Dodaj pokruszoną fetę oraz orzechy.
4. Skrop dressingiem tuż przed podaniem.

Krem z buraków

• 500 g buraków;
• 1 cebula;
• 1 mały ziemniak;
• 1 litr bulionu warzywnego;
• 1 ząbek czosnku;
• 2 łyżki jogurtu naturalnego do podania;
• sól, pieprz, majeranek i odrobina chrzanu.

1. Podsmaż krótko cebulę i czosnek na niewielkiej ilości tłuszczu.
2. Dodaj pokrojone buraki i ziemniaka, zalej bulionem.
3. Gotuj do miękkości warzyw, a następnie zmiksuj.
4. Dopraw majerankiem, pieprzem i chrzanem.
5. Podawaj z jogurtem oraz pieczywem pełnoziarnistym.

Ile kosztują czerwone buraki?

W sierpniu 2026 roku ceny buraków w Polsce zależą od regionu, wielkości opakowania i miejsca zakupu. W sezonie buraki sprzedawane luzem kosztują orientacyjnie około 3–6 zł za kilogram. Buraki młode w pęczkach kosztują zwykle 3–7 zł za pęczek, a odmiany kolorowe lub ekologiczne mogą kosztować około 8–16 zł za kilogram. Jesienią, przy większej podaży, cena buraków do przechowywania bywa niższa.

Wybierając buraki, nie kieruj się wyłącznie rozmiarem. Małe i średnie korzenie są zwykle delikatniejsze, a bardzo duże mogą być bardziej włókniste. Liście powinny być zielone i sprężyste, jeżeli kupujesz buraki z nacią. Zwiędnięte liście nie przekreślają korzenia, ale oznaczają, że warzywo jest mniej świeże i warto zużyć je szybko.

Czym różni się burak biały od czerwonego?

Burak biały ćwikłowy i burak czerwony należą do tego samego gatunku, ale różnią się przede wszystkim zawartością barwników oraz wyglądem dań po przygotowaniu. Czerwony burak silnie barwi ręce, deskę, ryż i sosy, natomiast biały zachowuje jasny kolor. Oba mogą być słodkie, chrupiące na surowo i dobre po upieczeniu.

Wyszukiwane hasło „burak biały” bywa nieprecyzyjne. Jeśli chodzi o biały miąższ w czerwonej skórce, najczęściej mowa o słabiej wybarwionym buraku ćwikłowym lub odmianie pasiastej. Jeśli cały korzeń ma jasną skórkę i miąższ, może to być biały burak ćwikłowy albo burak cukrowy. Do kuchni wybieraj warzywa sprzedawane jako burak ćwikłowy; buraki cukrowe z pola nie są standardowym produktem spożywczym dla domowej kuchni.

Jak zachować intensywny kolor buraków?

Najwięcej koloru zachowują buraki pieczone w skórce lub gotowane w całości. Przed gotowaniem nie odcinaj końcówki korzenia zbyt blisko miąższu, bo przez uszkodzenie wypływa sok. Do surówki można używać buraków surowych, uprzednio dokładnie wyszorowanych i obranych. Kwaśne dodatki, takie jak sok z cytryny, ocet jabłkowy lub zakwas buraczany, pomagają utrzymać wyrazistą barwę potrawy.

Jeśli burak jest biały w środku, gotowanie go nie zmieni w intensywnie czerwony korzeń. Możesz jednak wykorzystać jego łagodność: połącz go z burakiem czerwonym, aby uzyskać ciekawszy wygląd sałatki, albo dodaj do warzywnego kremu. W kuchni liczy się świeżość, smak i tekstura, a nie tylko kolor przekroju.

FAQ

Dlaczego buraczki są w środku białe?

Buraczki są w środku białe głównie przez nierównomierne wybarwienie, cechy odmiany lub warunki wzrostu. Jeżeli miąższ jest twardy, świeży i bez oznak gnicia, burak jest jadalny.

Czy buraki białe w środku nadają się na barszcz?

Nadają się, ale barszcz będzie jaśniejszy niż z buraków intensywnie czerwonych. Do uzyskania głębokiego koloru warto dodać przynajmniej kilka mocno bordowych buraków lub zakwas buraczany.

Czy czerwony burak ma inne właściwości niż biały?

Oba buraki dostarczają błonnika, folianów i minerałów. Czerwony burak zawiera więcej czerwonych betalain, dlatego silniej barwi potrawy. Różnice w wartości odżywczej zależą także od odmiany, świeżości i obróbki.

Czy można jeść buraka na surowo?

Tak. Surowego buraka należy dokładnie umyć, obrać i zetrzeć lub pokroić bardzo cienko. Dobrze smakuje z jabłkiem, marchewką, cytryną, jogurtem albo oliwą.

Dlaczego burak czerwony jest jasny po ugotowaniu?

Barwniki buraka są wrażliwe na długie gotowanie w dużej ilości wody. Pieczenie w skórce, gotowanie korzeni w całości i dodanie kwaśnego składnika po przygotowaniu pomagają ograniczyć utratę intensywnej barwy.

Jak długo można przechowywać ugotowane buraki?

Ugotowane lub upieczone buraki przechowuj w szczelnym pojemniku w lodówce i zużyj najlepiej w ciągu 3–4 dni. Jeśli pojawi się nieprzyjemny zapach, śliskość lub pleśń, nie jedz ich.

Powiązane wpisy:

Warzywa korzeniowe – marchew, pietruszka, seler, burak. Uprawa i przechowywanie Przepisy na pyszne buraczki na zimę bez octu Burak ćwikłowy – uprawa, odmiany i przechowywanie na zimę Co sadzić w kwietniu: marchew, pietruszka, buraki i warzywa do wysiewu Kalendarz sadzenia warzyw – kiedy siać i sadzić miesiąc po miesiącu Co sadzić w czerwcu – przewodnik do drugich wysiewów warzyw na letnie zbiory Warzywa na przetwory – co sadzić, żeby mieć zapasy na zimę